سهشنبه عصر بود و دفتر کمکم خلوت میشد. مدیر تیم پشت میزش نشسته بود و گزارش ماهانه را دوباره مرور میکرد. سه کار مهم در همان ماه از موعد مقرر گذشته بود. هر بار هم بقیهی اعضای تیم بخشی از کار آرمان را به عهده گرفته بودند تا برنامهی مشتری بههم نریزد.
این نخستین بار نبود. مدیر پیشتر چند بار با آرمان دربارهی تأخیرها صحبت کرده بود. هر بار گفتوگو با توضیحهایی دربارهی حجم کار، تغییر اولویتها یا وابستگی به دیگران پیش میرفت و در پایان، قولی برای بهتر شدن اوضاع داده میشد. اما تغییر چشمگیری اتفاق نمیافتاد.
مدیر از این وضعیت خسته بود. فکر میکرد هم باید کار آرمان را مدیریت کند و هم مراقب باشد تأخیرهای او به بقیهی تیم منتقل نشود. آن روز، پس از جلسهای طولانی با مشتری، تصمیمش را گرفته بود: باید همکاری با آرمان را تمام کند.
اما هرچه بیشتر به اجرای تصمیم فکر میکرد، تبعاتش هم بیشتر به ذهنش میآمد. اگر آرمان با دلخوری از شرکت میرفت، آیا کارهای نیمهتمام را درست تحویل میداد؟ اگر در روزهای آخر انگیزهاش را از دست میداد، چه کسی جزئیات پروژهها را میدانست؟ ممکن بود خبر اخراج، در تیم تنش ایجاد کند و بقیه را نگران یا بیاعتماد کند. از همه مهمتر، شاید رابطهشان آنقدر تلخ تمام میشد که اگر بعداً مسئلهای دربارهی پروژهها یا تصمیمهای گذشته پیش میآمد، دیگر نمیتوانستند با هم صحبت کنند.
مدیر حتی جلسهای برای صبح روز بعد در تقویم گذاشت و چند خط دربارهی تصمیمش نوشت. از منابع انسانی هم پرسید برای قطع همکاری چه مراحلی لازم است. همهچیز داشت جلو میرفت، اما وقتی پیشنویس پیام را روی صفحه دید، مکث کرد. خشم و خستگیاش واقعی بود، اما آیا لازم بود تصمیم را همان شب و در همان حال اجرا کند؟
از خودش پرسید: «اگر چند روز صبر کنم، چه چیزی از دست میدهم؟»
صبح روز بعد، جلسه را لغو کرد. تصمیمش را کنار نگذاشت؛ هنوز باور داشت که اگر شرایط همینطور بماند، ادامهی همکاری دشوار خواهد بود. اما میتوانست پیش از اعلام تصمیم نهایی، مسئله را روشنتر با آرمان در میان بگذارد.
چند روز بعد، زمانی را برای گفتوگوی دونفره گذاشتند. مدیر پیش از جلسه، گزارش کارها را دوباره مرور کرد و برای خودش نوشت که میخواهد دربارهی چه چیزهایی مشخص و بدون کلیگویی حرف بزند. نمیخواست بگوید «تو بیمسئولیتی» یا «همیشه کارها را خراب میکنی». میخواست دربارهی رفتارهایی صحبت کند که دیده بود و اثری که روی تیم گذاشته بودند.
گفتوگو را اینطور شروع کرد:
«میخواهم دربارهی تأخیرهای این ماه روشن حرف بزنم. در سه کاری که دربارهشان توافق کرده بودیم، زمان تحویل رعایت نشد. هر بار هم همکارانت بخشی از کار را به عهده گرفتند تا برنامهی مشتری عقب نیفتد. این اتفاق برای تیم فشار ایجاد کرده و من از ادامهی این وضعیت راضی نیستم.»
آرمان کمی جابهجا شد و شروع کرد به توضیح دادن. گفت دو کار به اطلاعاتی از تیمهای دیگر وابسته بوده و اولویتها هم چند بار عوض شدهاند. مدیر حرفش را قطع نکرد. بعضی از توضیحها برایش تازه بود؛ بعضی را قبلاً هم شنیده بود. وقتی آرمان حرفش تمام شد، مدیر گفت:
«قبول دارم بخشی از این مشکلات بیرون از کنترل تو بوده. اما در چند مورد هم انتظار داشتم زودتر خبر بدهی که موعد در خطر است، یا کمک بخواهی. چیزی که من میبینم این است که تیم معمولاً وقتی متوجه مشکل میشود که دیگر وقت زیادی برای جبران نمانده.»
آرمان این بار سریع جواب نداد. چند لحظه سکوت کرد و بعد گفت که مدتی است از کارش احساس رضایت نمیکند. کارهای روزمره برایش تکراری شده و انگیزهاش را از دست داده است. مدتی بود به این فکر میکرد که شاید باید محیط دیگری را امتحان کند، اما هنوز دربارهاش با کسی حرف نزده بود.
مدیر متوجه شد گفتوگو از آن چیزی که در ذهنش ساخته بود، متفاوت پیش میرود. مسئله همچنان تأخیرها و اثرشان بر تیم بود، اما حالا میفهمید آرمان هم مدتی است با این همکاری احساس خوبی ندارد.
گفت: «من لازم دارم در کارها تغییر ببینم. نمیتوانیم ادامهی تأخیرها را بدون برنامه و بدون اطلاع قبلی بپذیریم. اگر قرار است همکاریمان ادامه پیدا کند، باید در چند هفتهی آینده دربارهی زمانبندی، اطلاعرسانی و مسئولیت کارها به توافق روشنی برسیم. در عین حال، اگر خودت هم فکر میکنی این نقش یا این محیط دیگر برایت مناسب نیست، بهتر است صادقانه دربارهاش حرف بزنیم.»
مدیر نارضایتیاش را پنهان نکرد، اما تصمیمش را هم به شکل تهدید به کار نبرد. توضیح داد که ادامهی وضعیت فعلی میتواند به پایان همکاری منجر شود و پیشنهاد کرد برای مدتی کوتاه، تغییرات مورد انتظار را با هم دنبال کنند. آرمان گفت چند روزی برای فکر کردن نیاز دارد.
هفتهی بعد، آرمان برای گفتوگویی دوباره به اتاق مدیر آمد. گفت با دو شرکت دیگر صحبت کرده و تصمیم گرفته دنبال فرصت تازهای برود. مدتی بود میخواست مسیر کاری متفاوتی را تجربه کند و فکر میکرد تغییر محیط برایش بهتر است. از مدیر خواست تا فرصتی داشته باشد کارهای نیمهتمامش را جمعبندی کند و به همکار دیگری تحویل دهد.
مدیر از شنیدن تصمیم آرمان هم آسوده شد و هم کمی ناراحت. آرمان در بعضی زمینهها توانمند بود و مدیر گمان میکرد شاید در شرایط دیگری عملکرد بهتری داشته باشد. دربارهی زمان خروج و نحوهی تحویل کارها توافق کردند. در هفتههای بعد، آرمان مستندات کارهایش را آماده کرد و با همکارش نشست تا جزئیات را منتقل کند. همکاریشان بدون دلخوری و غافلگیری پایان یافت.
چند ماه بعد، مدیر در جلسهای دربارهی عملکرد تیم، به آن سهشنبهی عصر برگشت. با خودش فکر کرد شاید اگر همان روز و در اوج خستگی، تصمیمش را اعلام میکرد، باز هم آرمان از شرکت میرفت؛ اما آن وقت نمیدانست کارها چطور تحویل میشوند، تیم چه واکنشی نشان میدهد و آیا بعد از رفتن آرمان هنوز میتوانند دربارهی مسائل کاری با هم حرف بزنند.
تصمیمش برای پایان همکاری شاید عوض نشده بود؛ چیزی که عوض شده بود، زمان و شیوهی روبهرو شدن با آن بود. مدیر فکر کرد خوب شد آن جلسه را یک روز عقب انداخت—و بعد چند روز دیگر هم به خودش فرصت داد. در آن فاصله، نه مسئله ناپدید شد و نه تصمیم آسانتر؛ اما حالا میدانست آرمان هم چه میخواهد، تیم برای تحویل کارها زمان دارد و اگر روزی پرسشی دربارهی آن پروژهها پیش بیاید، هنوز میتواند تلفن را بردارد و با او حرف بزند.
