فیل، باران‌های موسمی و شرط جومه: داستانی درباره‌ی سیستم تصمیم‌گیری

در روستای خیالیِ «مبوگانی»، جایی در دامنه‌های کلیمانجارو، باران که می‌آمد، از سقف‌های حلبی صدای طبل بلند می‌شد. آب از کنار کلبه‌ها راه می‌افتاد و از میان باغ‌های موز پایین می‌رفت. عصرها، وقتی باران بند می‌آمد، مردم زیر درخت بزرگ کنار میدان جمع می‌شدند؛ بعضی برای خرید از بازارچه، بعضی برای خبر گرفتن از همسایه‌ها و بعضی هم فقط برای شنیدن حرف‌های جومه.

جومه قصه‌گوی خوبی بود، اما در وعده دادن از قصه گفتن هم جلوتر می‌رفت. یک شب، وقتی دوستانش درباره‌ی کارهای نیمه‌تمامشان شوخی می‌کردند، گفت:

«من اگر بخواهم، می‌توانم یک فیل کامل را بخورم.»

نیما خندید و گفت: «پس تا جشن برداشت محصول، تمامش کن!»

همه خندیدند، اما جومه حرفش را پس نگرفت. شرط بستند: اگر تا جشن بعدی فیل را تمام می‌کرد، دوستانش برایش یک دوچرخه‌ی نو می‌خریدند؛ اگر نه، یک سال برای بازارچه‌ی روستا چای و نان شیرین می‌آورد.

فیل از آنِ یک قصه‌ی قدیمی بود؛ نه فیلی زنده، بلکه ضیافتی افسانه‌ای که آشپزهای یک پادشاه برای جشن بزرگی آماده کرده بودند. می‌گفتند فیلِ بریان‌شده در سردابی جادویی نگهداری می‌شود و تا وقتی طلسمش نشکند، تازه می‌ماند. هیچ‌کس در مبوگانی باور نداشت جومه بتواند آن را تمام کند. خود جومه هم وقتی برای نخستین بار فیل را دید، مدتی فقط به سایه‌ی عظیمش روی دیوار سرداب خیره ماند.

«از کجا شروع کنم؟» زیر لب گفت.

موسا، دوست قدیمی‌اش که برای تعمیر آب‌انبار روستا کارها را در دوره‌های کوتاه برنامه‌ریزی می‌کرد، گفت: «لازم نیست امروز برای تمام فیل تصمیم بگیری. فقط بگو تا دو هفته‌ی دیگر چه کاری می‌خواهی انجام بدهی. بعد می‌بینیم چه شد و برای دو هفته‌ی بعد برنامه می‌ریزیم.»

جومه دفترچه‌ای پیدا کرد و روی جلدش نوشت: «فیل». برای دو هفته‌ی نخست، هدفش این نبود که بخش بزرگی از فیل را تمام کند؛ می‌خواست بفهمد چه روزهایی وقت دارد، چه چیزی برنامه‌اش را به‌هم می‌زند و چه اندازه‌ای از کار در زندگی واقعی‌اش جا می‌شود. قرار گذاشت در پایان دو هفته، هرچه شده بود را یادداشت کند و سراغ دوره‌ی بعد برود.

روزهای اول، همه‌چیز خوب پیش رفت. بعد باران شدید شد و راه سرداب گل‌آلود. یک روز بازارچه تا غروب طول کشید. روزی دیگر، مادرش از او خواست برای تعمیر سقف کمک کند. وقتی دو هفته تمام شد، پیشرفت جومه خیلی کمتر از چیزی بود که در ذهنش تصور کرده بود.
نیما گفت: «پس موعد را عقب می‌اندازی؟»

جومه دفترچه را باز کرد و گفت: «نه. همین امروز می‌فهمم چه چیزی جواب نداد.»

آن دوره، بیشتر وقت‌هایی را برای کار گذاشته بود که از قبل مشغول کارهای دیگر بودند. برای دوره‌ی بعد، برنامه را سبک‌تر کرد و روزهای مشخص‌تری انتخاب کرد. در پایان دو هفته‌ی دوم، باز هم همه‌چیز طبق نقشه پیش نرفته بود؛ اما این بار فهمید بازارچه‌ی روزهای پنجشنبه همیشه وقتش را می‌گرفت. پنجشنبه را از برنامه بیرون گذاشت.

هر دو هفته، جومه به سرداب می‌رفت. بعضی دوره‌ها پیشرفت چشمگیر بود و بعضی وقت‌ها باران، کارهای خانه یا خستگی برنامه‌اش را تغییر می‌داد. او موعد مرور را جابه‌جا نمی‌کرد؛ در عوض، اندازه‌ی کاری را که برای دوره‌ی بعد برمی‌داشت تغییر می‌داد. دفترچه‌اش کم‌کم پر شد از یادداشت‌هایی مثل: «صبح‌ها بهتر است»، «روز بازارچه حساب نکن» و «برنامه‌ای که فقط در هفته‌ی بی‌دردسر جواب می‌دهد، برنامه‌ی من نیست.»

یک دوره، پیشرفتش تقریباً متوقف شد. جومه دلخور بود و خیال می‌کرد دوستانش دوباره به شرطش می‌خندند. موسا دفترچه را ورق زد و پرسید: «این دو هفته چه چیزی به تو یاد داد؟»

جومه گفت: «اینکه همیشه برنامه را برای روزهایی می‌چینم که هیچ‌وقت پیش نمی‌آیند.»

برای دوره‌ی بعد، به‌جای آنکه از خودش کار بیشتری بخواهد، برنامه‌ای انتخاب کرد که حتی در هفته‌های شلوغ هم شدنی باشد. کم‌کم فیل از سایه‌ای عظیم در سرداب به کاری تبدیل شد که جومه می‌توانست بخش‌به‌بخش پیش ببرد. هر دو هفته، چیزی از آن کم می‌شد و چیزی به شناخت او از برنامه‌ریزی خودش اضافه.
وقتی جشن برداشت محصول نزدیک شد، مردم دوباره زیر درخت میدان جمع شدند. نیما با دوچرخه‌ی نو کنار میدان ایستاده بود، اما هنوز مطمئن نبود لازم می‌شود آن را به جومه بدهد یا نه.

آن عصر، جومه آخرین بخش را تمام کرد و از سرداب بیرون آمد. باران تازه بند آمده بود. بوی خاک خیس با بوی چای ادویه‌دار بازارچه درهم آمیخته بود.

نیما دوچرخه را جلو آورد و گفت: «پس راز خوردن یک فیل چیست؟»

جومه به دفترچه‌ی پُر از یادداشتش نگاه کرد و گفت: «نمی‌دانم راز باشد. من فقط هر دو هفته تصمیم گرفتم قدم بعدی‌ام چیست. پنجشنبه‌ها هم موعد بودند؛ حتی وقتی باران می‌آمد.»

آن شب، زیر درخت میدان، نیما دفترچه‌ی خودش را باز کرد. بالای صفحه نوشت: «یادگیری زبان؛ دو هفته‌ی اول.» بعد رو به جومه کرد و پرسید: «فکر می‌کنی صبح‌ها بهتر باشد یا عصرها؟»

قدم بعدی تو چیست؟

جومه هر دو هفته فقط یک تصمیم می‌گرفت: قدم بعدی چیست. تو هم می‌توانی از همین امروز شروع کنی — ما کمکت می‌کنیم سیستم تصمیم‌گیری خودت را بسازی.

شروع گفتگو

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا